Είτανε τον καιρό που διάβαζα να δώσω εξετάσες στο Πανεπιστήμιο. Πολεμούσα να μάθω απόξω τους ορισμούς και τις διάκρισες από τις διάφορες Δουλείες — ένας από τους σοφούς που θα μας ξετάζανε απαιτούσε να του απαντούμε με τα ίδια λόγια του βιβλίου του — όταν άνοιξε άξαφνα η πόρτα κι ο ξάδερφός μου Νίκος Γκάβρας χύμησε στην κάμαρα: «Είμαι τελειωμένος — θέλω γλήγορα καφέ. Έρχουμαι ίσια από το βαπόρι. Ανέβηκα στην Αθήνα να δω εσένα μοναχά. Το βράδι ξαναφεύγω», είπε πριν προφτάσω να καλοσηκωθώ και να χαιρετηθούμε. Πήγα κι άναψα το καμινέτο, ενώ εκείνος ξαπλώθηκε στο κρεβάτι μου. «Πας ναναλάβης τα καθήκοντά σου;» τονέ ρώτησα. «Ποια καθήκοντά μου;» απάντησε αδιάφορα. «Μην είταν άλλος Νίκος Γκάβρας;» Δεν είταν πολλές μέρες που είχα δει στην εφημερίδα πως διορίστηκε γραμματικός της Εφορίας στα Σάλωνα. «Ουφ! Αηδίες του πατέρα μου. Με ξευτέλισε χωρίς να με ρωτήση». «Ώστε δεν πας;» «Αυτό δα μούλειπε!» «Τότε για πού με το καλό; Είπες, φεύγεις απόψε». «Φτιάσε πρώτα τον καφέ κ' έπειτα σ' τα λέω. Είμαι κατακομμένος. Δεν έκλεισα μάτι οληνύχτα. Σα να μη φτάνανε οι κοριοί, είταν και τα βόδια αποπάνω από το κεφάλι μου. Καλά κάνω και δεν ταξιδεύω ποτέ με το παλιοβάπορο». «Τι, με την «Πάρο» ήρθες;» «Μ' αυτόν το διάολο. Αφού φόρτωσα τα καπνά μ' αυτό, μου δώσανε μπιλιέτο τζάμπα». «Ποια καπνά;» ρώτησα ενώ του έδινα τον καφέ. «Πάω με καπνά στη Σύρα», είπε κι ανασηκώθηκε. Τον κοίταξα: «Με καπνά στη Σύρα;!» Κούνησε το κεφάλι: «Έλα, φέρε ένα τσιγάρο», είπε. Του έδωσα το πακέτο μου με τον καπνό. Μα το πέταξε πάλι στο τραπέζι. «Δεν μπορώ να στρίψω. Στείλε να μας πάρουν τσιγαρέτα». Βγήκα στο παράθυρο και κοίταξα μην περνά στο δρόμο κανείς λούστρος. Δεν μπόρεσα να δω κανέναν. «Αδύνατο να πιω καφέ χωρίς τσιγάρο», είπε πάλι. Αναγκάστηκα να φωνάξω τη νοικοκυρά μου. Της έδωσα ένα μονό και την έστειλα στο καπνοπωλείο, που είτανε στη γωνιά του δρόμου. Ο ξάδερφος μου σηκώθηκε και περπατούσε αμίλητος πέρα δώθε στην κάμαρα. Είτανε κοντά στην πόρτα, άμα σε λίγο ήρθε η νοικοκυρά με τα τσιγάρα. Τα πήρε από το χέρι της, της άφησε μια δεκάρα από τα ρέστα και πέταξε τάλλα απάνω στο τραπέζι. «Εμπόριο λοιπόν», του είπα. Άναψε ένα τσιγάρο και ξανακάθησε μπροστά στον καφέ του. «Εμπόριο, ναι· πώς, δε σ' αρέσει;» «Ταιριάζει με την ποίηση πιότερο από το υπαλληλίκι;» «Η ποίηση είναι ζωή κ' η ζωή είναι εμπόριο», είπε φυσώντας τον καπνό σε ψιλά, ψιλούτσικα στεφάνια. «Τι με κοιτάς; Δεν το καταλαβαίνεις;» Σηκώθηκε, έσκισε δυοτρείς φορές την κάμαρα, κοιτάζοντας το πάτωμα και καπνίζοντας· έπειτα πέταξε το τσιγάρο του από τανοιχτό παράθυρο και στάθηκε μπροστά μου: «Τι με κοιτάς;» «Που πέταξες το τσιγάρο. Δε σ' αρέσει ο καπνός;» «Δεν καπνίζω ποτέ τσιγάρο πέρα από δέκα ρουφιξιές». «Κακό συνήθιο για έναν έμπορο. Το εμπόριο θέλει οικονομία». «Κολοκύθια! Προϊστορικές ιδέες! Αυτού βρίσκεται ακόμα το εμπορικό σου δίκαιο; Το εμπόριο είναι έμπνευση, πες του καθηγητή σου. Τόλμη, κίνδυνος σαν τη ζωή. Γι' αυτό είναι ποίηση· με νοιώθεις;» «Πώς όχι! Μόνο πού βρήκες τα κεφάλαια δε νοιώθω». Χαμογέλασε: «Αυτό είναι ίσα ίσα η τέχνη», είπε. «Έβαλες στο χέρι κάνα σύντροφο;» «Τον πατέρα μου». «Άρχισε πάλι ο θειος τα εμπόρια;» μου ξέφυγε ο λόγος ξέροντας πως ο πατέρας του είτανε καταστρεμμένος έμπορος. «Αυτή τη φορά μονάχα. Θα του δώσω τα μισά απ' ό, τι βγάλω», είπε ο Νίκος. «Κ' ύστερα θα ξακολουθήσης μοναχός;» «Θα δω· α δε βγάλω περιοδικό». Τον κοίταξα με κάποιο ξάφνισμα: «Έχεις πολλά καπνά μαζί σου;» «Πενήντα τόσα δέματα». «Πολλές οκάδες;» «Εδώ έχω τη φορτωτική», είπε κ' έδειξε την τσέπη του. «Και δεν κοιτάς να τα πουλήσης εδώ; Ή έχεις πιότερες εμπορικές γνωριμίες στη Σύρα;» Δε μου απάντησε. Ρούφηξε...